پایه نهمعلوم تجربی نهم

فعالیت علوم نهم فصل ۱۳ صفحه ۱۴۱

تشریح ملخ

فعالیت علوم نهم فصل ۱۳ صفحه ۱۴۱

اگر در محیط زندگی شما یا آزمایشگاه مدرسه، ملخ وجود دارد، یک نمونه از آن را به کلاس بیاورید و با ذره بین مشاهده کنید.چشم های مرکب، ساده، شاخکها، شش عدد پا، دو جفت بال، قطعات بدن بهویژه شکم، سوراخهای تنفسی در ناحیه شکم و اندامهای تولید مثلی را ببینید.اگر نمونه شما زنده است، میتوانید آن را در طبیعت رها کنید؛ ولی اگر زنده نیست؛ روی آن الکل بریزید و در یک ظرف سربسته، نگهداری کنید.

وسایل آزمایش: سینی تشریح – لام – لامل – ذره بین – استریو میکروسکوپ – میکروسکوپ – مجموعه وسایل تشریح – شیشه ساعت – ملخ

ملخی را که از صحرا یا مزرعه گرفته ایم بایستی ابتدا آن در ظرفی که قبلا قطعه ای پنبه آغشته به کلروفرم ویا استات اتیل انداخته ایم قرار می دهیم ودهانه ظرف را می بندیم به این طریق ، پس از چند دقیقه (برحسب غلظت ومقدار ماده مصرفی )ملخ خواهد مرد.به منظورنگهداری ،می توان آن را در الکل ۷۰ درجه قرار داد وبرای این کار باید محلول را چند بار متوالی تعویض کرد. ملخ مرده را در سینی تشریح قرار دهید ابتدا مشخصات ظاهری آن را به کمک ذره بین بررسی نمایید. اولین چیزهایی که مشاهده خواهید کرد وجود اسکلت خارجی و پاهای بندبند است با دقت بیشتر متوجه می شوید که بدن ملخ شامل سه قسمت متمایز است که عبارتند از:

  1.  سر : از۶ بند جوش خورده بهم تشکیل می یابد.
  2. سینه : دارای ۳ بند است وبال ها وپا ها به آن اتصال دارند
  3. شکم : دراز وبند بند است وبه اندام های تولید مثلی ختم می شود.

بدن ملخ از اسکلت خارجی پوشیده شده است. اسکلت خارجی از اپیدرم ترشح می شود ودر دوره های معینی از رشد جانور به طورمنظم می افتد وبه این ترتیب اندازه بدن حشره افزایش می یابد.ملخ های بالغ پوست اندازی ندارند. اسکلت از مجموعه قطعاتی که هریک را اسکلریت می نامند، تشکیل شده است. وبین آن ها کوتیکول(پوستک)نرمی وجود دارد، از این رو حرکت قطعات وزواید بدن امکان پذیر می شود.وجود رنگدانه های درون کوتیکول وزیر آن موجب می شود که حشره بتواند خود را همرنگ محیط کند واز دید دشمنان پنهان گردد.

سر : 

سر دارای یک جفت چشم مرکب، یک جفت شاخک ( آنتن )دراز وبندبند و سه چشم ساده است. چشم های مرکب بصورت دو توده بزرگ در طرفین سر دیده می شوند هر چشم مرکب، از واحدهای شش گوشه ای بنام اوماتیدی تشکیل شده است که در هر اوماتیدی یک تصویر تشکیل می شود. بوسیله قیچی تشریح، تکه کوچکی از اسکلت خارجی محدب روی چشم را بردارید، این تکه را روی لام قرار داده و یک قطره آب به آن بیفزایید. سپس با نوک سوزن تشریح قسمت سیاهرنگ زیر این تکه را بردارید و آن را با آب بشویید. بعد با دستمال کاغذی آب روی لام را بگیرید. حال یک قطره گزیلول روی لام اضافه کنید. وقتی تقریبا تمامی گزیلول تبخیر شد، یک قطره گلیسیرین بیفزایید، لامل را را بگذارید و در زیر میکروسکوپ مشاهده کنید. آنچه خواهید دید بخشی از قرنیه چشم است. شکل قرنیه نماینده شکل هر کدام از واحدهای چشمی (اوماتیدی) است که در زیر آن قرار می گیرد.

محل شاخک ها در جلوی سر و بین دو چشم است. به شکل شاخک ها توجه کنید. آنها بندبند هستند و هر بند در محل اتصالش به بند بعدی کمی وسیعتر است. وبرروی شاخک ها موهای حسی ریزی وجود دارد. قطعات دهانی در ملخ برای جویدن ساز گار شده اند.(از نوع خرد کننده) ودر قسمت پائین سرقرار دارند.

سینه :

سینه شامل سه بند است

  • قطعه اول یاپیش سینه:بزرگترین قطعه بوده ودر قسمت جلو واقع است.
  • قطعه میانی یا میان سینه: در وسط واقع است وبال های جلویی به آن چسبیده اندودر دوطرف این قسمت اسپراکل های سینه ای یهنی منافذ بیرونی تنفس قرار دارند.
  • قطعه آخری یا پس سینه:در قسمت عقب سینه قرار دارد.که بال های عقبی به آن چسبیده اند ومنافذ تنفسی در پشت قاعده پاهای این قطعه به خارج باز می شوند.

پس به هریک از قطعات سینه ای یک جفت پای بند بند متصل است وبه بند دوم و سوم سینه علاوه برپاها، دوجفت بال مفصل شده اند.که اولین جفت بال ها ضخیم اند، جفت دوم نازک بوده و در زیر بال های ضخیم تا خورده اند.

پا :

ملخ وبطور کلی حشرات دارای سه جفت پا هستند.که سومین جفت آن ها بلندتر بوده و به جانور قدرت جهش می دهند.و انتهای قلاب مانند پاها برای نگه داشتن جانور روی برگ گیاهان به کار می رود.

قطعات تشکیل دهنده پا:

  1. پیش ران:قطقه کوچک که با بدن مفصل است.
  2. پس ران:قطعه کوچک بین پیش ران وران
  3. ران:قطعه ای ضخیم بوده وماهیچه های آن در آخرین جفت پا ها بخوبی دیده می شود.
  4. ساق: خاردار وباریک بوده ونسبت به ران بلند تر است.
  5. مچ یا پنجه:که از سه بند تشکیل شده است.بند ابتدائی آن دارای ۳ جفت بالشتک وبند میانی دارای یک جفت بالشتک در سطح زیرین است. همچنین قسمت انتهایی آن دارای یک برجستگی ونرم به نام نرمه است که بین دو چنگال نوک تیز وخشن قرار گرفته است.ملخ به کمک چنگال های انتهایی پا ها می تواند بر روی سطوح خشن وبه کمک بالشتک های ونرمه هابرسطوحی صاف وصیقلی حرکت کند.همه پاها برای راه رفتن وبالا رفتن مورد استفاده قرار می گیرد.پایی که به پس سینه متصل است ران بزرگ وساق دراز دارد وبرای جهیدن جانور به کار می رود.

بال :

بال های جلویی یا پیشین ملخ ضخیم اند وبال های پروازی عقبی را می پوشانند.بال های عقبی بصورت بادبزنی تا خورد ودر زیر بال های پیشین قرار می گیرد ودر حین پرواز از هم باز می شوند.این بال ها وسیله اصلی پرواز حشره به شمار می آیند .هر بال به صورت یک بر آمدگی کیسه مانند از پوشش بدن ظاهر میشودوبه شکل غشای دولایه نازک وپهنی در می آید که درمیان آنها نای ها وجود دارند.اطراف نایی ها سینوس های خونی یافت می شوند.کوتیکول دور نایی هاضخیم می شود وبه این ترتیب رگبال ها را تشکیل می دهد که بال هارا تقویت می کنند. وقتی بال های به رشد کامل رسیدند.سخت وخشک می شوند.ولی جریان خون در داخل آنها ادامه خواهد داشت.

شکم :

شکم ملخ استوانه ای وباریک بوده و دارای ۱۱ بند بوده بطوری که ۸ قطعه آن به آسانی مشخص است وبند های آخری برای تولید مثل تغییر شکل یافته اند.ملخ نریک قطعه بزرگ انتهایی وملخ ماده چهارزایده مخروطی به نام اندام های تخم ریزی دارد.

دستگاه تنفسی :

دستگاه تنفسی ملخ شامل مجموعه ای نایچه ها و لوله های هوایی است که مستقیما اکسیژن را بداخل بافت های بدن می برند. انتهای لوله های هوایی به منافذ تنفسی بندهای شکم متصل هستند. یک سوزن تشریح را به آرامی وارد یکی از منافذ تنفسی کنید و دیواره داخلی آن را بررسی کنید. به این طریق شواهدی برای وجود لوله های نخ مانندی که به منفذ تنفسی منتهی می شود (لوله های هوایی) به دست خواهید آورد.

فعالیت علوم نهم فصل ۱۳ صفحه ۱۴۱

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

دکمه بازگشت به بالا